Thursday, November 04, 2004

SWAP MEET

Idiay isla ti Oahu, Hawaii, iti higante nga Aloha Stadium iti Aiea, Oahu dita ti ayan ti kunada a SWAP MEET wenno pagtagilakuan kadagiti nagduduma nga alikamen (kabbaro wenno naaramaten), makmakan ken no ania ditan a kasapulan ti pagtaengan. Kada aldaw ti Sabado ken Domingo (weekends) a maang-angay ti SWAP MEET (no awan ti okasion ti stadium a pakaaramatanna). Kunada a nalaka ti magatgatang dita. Adu a kadaraan ti mapmapan dita nangruna no sakbay nga agbakasionda sadiay Filipinas, no ania ti gatangenda wenno pakaisangratanna, ti napan SWAP MEET laeng ti makaammo ngem kunada nokua a madamdamag sadiay Filipinas a: naggapu't SWAP MEET dayta! kuna kano ti kabagianda a nagpasarabo kadakuada!
Popular ngarud dayta a disso a pagalaan dagiti agbakasion ti ipasaraboda ngem no nangina, mapanda pay laeng dita? Dida pay laeng mapan iti asideg a disso? Ken kunada a narigat ti mapan sadiay. Agpayso kadi? Ania koma a gapu ti pagrigatanna? Ala, tapno mapaneknekan no agpayso dagitoy a patta-patta, basaen ti SWAP MEET tapno datayo ti mangdesision no pudno wenno saan maipanggep ti sao-sao iti SWAP MEET!





SWAP MEET


NAKASAPSAPA pay laeng!” indil-agko ken ni baket ta ala-siete
pay laeng ngem pagrubrubuatennakon. Mapankami kano sadiay Swap Meet tapno kumita iti kasapulan ti balay. Ngem dina met ammo no ania a kita ti kasapulan ti kayatna a gatangen. No makitananto kano ket ammonanton no kasapulan wenno saan. “’Tayto no alas-diesen ket kaburnok ti trapik ‘ta freeway ita…”
“’Nia a trapik ket Sabado ita?” Insippawna. “Alan, a, daddy, ‘ka agsukaten. Narigatton ti parkingan.”
“Naglawa ‘ta Aloha Stadium, awan ketdin ti parkingan?” Inrasonko. Diak nagkuti. Intuloyko ti nagmakinilia. Nasapa nga intugawko daytoy nga ubrak itay ta yab-abutko iti deadline ti salip iti sarita nga ituytuyang ti GUMIL Hawaii. No saanda a maawat daytoy sakbay wenno iti agtapos daytoy a bulan, awanen serbina. Sapay no di damdamok ti mangsangal iti isalipko. Diak kayat a palusposan daytoy a gundaway.
“Dad, ‘mayka wenno saan?” nagtimek manen ni baket iti likudak.
Diak naguni. Batbatokek iti lansad ti panunotko no kasano ti panangyablatko iti napintas a balikas a nagubbog iti isipko para iti annayas ti estoria. Nagtanabutob ni baket a timmallikud.
Pagamuan la ta nagdalagudog dagiti dua nga ubbingmi a rimuar iti kuarto. Agkinkinnamatda manen. Mangrugi manen ti nagpaiduma nga alikutegda. Kinamang ni Rodel (agtallon ti tawenna a buridekmi) ti lamisaan a yanko ket diak napupuotan ti kanawan nga imana a limmagto iti rabaw ti lamisaan sana inkiwar ket nagtayyek ti iskodilla a napno iti kape.
“Dimo la maaywananen, aya, ‘toy anakno?” Ni baket ti nagturongan ti pungtotko. Nginarietak a minatmatan dagiti nalpaskon a pinanid a kasla mawaw a mangsagsagepsep iti naisayyo a kape a barako. Timmaray ni baket a rimuar iti kuarto sana kinibin nga inyadayo ni Rodel a mangrungrungiit kaniak.
Inan-anatko a pinidut dagiti nagtitipkelen a pinanid. Sapay no di innemen. Awan nagbanagan ti nagpuypuyatak idi rabii. Napanak la koma nakipusoyen. Rimuarak a napan iti karuotan sako inan-anat a pinagsisina. Inipitko a sinaggaysa sako imbitin iti pangibalbalaybayan iti lupot iti garahe. Bareng mayatto met laeng ti langana inton maseroks.
Iluklukatkon ti eskren ti ridaw ta umunegak koman idi adda nangngegko a nanakraad. Nagdardarasak a simrek. Nakitak ti makiniliak a nakadata iti datar. Gutadgutaden ni Roy (uppat ket kagudua ti tawenna) ti waya ti makinilia a kunam la no agug-uggor iti nasadut a nuang. Agkatkatawa ti barok a kasla pakaidayawanna ti mangdaddadael iti awan pay bumulanna nga alikamen. Inagawko ti waya ti makinilia nga iggemna sako inyaplit iti patongna. Nagrungaab sa kasta unay tarayna a napan simmalakan iti inana nga adda iti ridaw.
“Nan-anom ‘toy anakmon?” Inkunsintirna sana inaprosan ti patong ni Roy. Dimmegdegen ti sangitna. Dayta ti kagurak ken ni baket. Konsintidor! No adda maperdi dagiti ubbing nga alikamen, kastoy latta ti balakadna ket adda pay bulonna a bisito: “That’s bad, don’t do it again, ‘key? So God likes you… tsup!”
Ngem no siak, bautek latta ida. Ta awan la’t dida madadael iti balay. Mapungtil amin a pusiposan iti estereo ken mabtak dagiti speaker. Masullatan pati banio ta selselanda iti ay-ayamda. Markaanda amin a diding. Mapelpelan ti ania ditan ti video recorder ken mabisbisak ti nintendoda. Sualitenda pay dagiti numero ti telepono ken no namin-anon a sinukatak ti eskren ti ridaw ta ribribkasenda met. Uray gatang a gatang ni baket (isu’t pagalistuanna) iti alikamen iti balay ket di met agbayag ta dadaelen met dagitoy rapas ti imana nga ubbingmi.
Pinadatak ti makinilia sako insaksak ti waya iti diding. Nagkararagak. Impis-itko ti powerna. Mayat!
“Agaw-awirka, ‘arud ta sisiak ti mapanen?” Adda pauyo iti timek ni baket. Nakasukaten. “Ngem dimo kadi paspasakitan dagitoy ubbing, a, kaasida met.”
Diak simmungbat. Pampanunotek ti tuloy ti saritak. Dagiti nababasa a pinanid. Ti deadline. Ti panagaw-awir. Napangarietak.
“A, dad, agaw-awirka laengen?” inulitna. “Wenno umayka laengen ta pagaliwaksayem met dagita annakmo…”
“’Tugotmo ida!” Sinangok ti makinilia.
Nagwagteng. “Kasano la’t panangug-uggorko kadakuadan?”
“’Pay la ‘gamin a ‘ta Swap-Swap Meet ti papanam?” rinabsutko ti papel ta sabali ti naipis-itko a letra. “Dika pay la ‘apan ‘ta Waipahu, as-asideg.” Addakami iti Makakilo.
Inagawna ti magasin a Cable Guide a pigpigisen ni Rodel. “Nalaklaka met la nga amang ti magatang idiay.” Makasangiten. “A, dad, agaw-awirka wenno intayo amin?”
Nagpanunotak. Ngem adda manen nanakraad a kasla natinnag iti kuarto ni Roy. “Intay amin ngem pangngaasim ta apagbiittayo laeng!”
Ti sangsangalek a sarita ti nagyan ti panunotko bayat ti panagmanehok. Agpangaduaak no malpasko agingga iti agtapos. Uppat pay nga aldaw. Numona ta diak pay nakapanunot ti napintas a paggibusanna. Tinto pay pannagnana iti koreo. No nagbatiak koma, nalabit mairingpasko agingga ‘ton rabii no bigat. Ngem makapanunotak koma ngarud no tinto met la agan-anawa ti ubrak?
Tinaliawko ni baket. Ipapaiddana ni Rodel iti akinlikud a tugaw. Matmaturogen. Ni Roy, agsuysuyaab metten. Imbilin ti inana a yiddana iti tugawna. Ngem nagpalikud sana pinunganan ti gurong ti adina. Kapilitan a napan inyakar ti inana a nagistayan nakaburakan ti sarming ti tawa ti van a nakugtaranna. Kasta dagitoy ubbingmi. No idiay balay, pulos a dida ammo ti maturog iti aldaw. Ngem nalakada a maturog no nakaluganda. Uray ania nga oras. Maindayonda ngata. Kasla ita, addakam pay la iti Waipahu ngem mayaten ti kidemda.
“’Surom ti pagserkan,” impalagipko ken ni baket. Addakamin iti Aiea. Agdua a tawenmin ditoy Hawaii ngem diak pay simrek iti Aloha Stadium wenno napnapan iti Swap Meet a kunkunada. Lablabsak laeng no agapan-agawidak iti trabaho. Naimbag ken ni baket ta ammonan sa aminen a lugar ti Oahu. Nagaget nga agpasiar. Aglalo kadagiti pagtagilakuan. Mapan agbirok iti baratilio a tagilako. Uray no day-offna ket agsursor imbes nga aginana a kas ita.
“No malabasamto ‘tay umuli nga agpa-downtown ket daytayto sumaruno a sumina nga agpakanawan,” kinunana a bulon ti panangsirigna iti langana iti sarming a naipigket iti sun visor. “’Diay a banda, asidegtayon. Agmenorkan. Umallatiwka iti kanawan a lane, pagpagisunto no… ayyy, kitaem, a, ‘ta sarmingmo. Nagastianmo nagam-udanen ti kimmot ti volvo!” Sinipatna ti abagak.
“Nia ‘gamin ti gatangem ‘ta Swapswap-Meet , ‘ya?” Masuronak ta malagipko manen ti sursuratek.
“’Nia koma no di ti masapul…” Sinipatna manen ti abagak. “Gurayka man, nin sa Nana Belen didiay.” Intudona ti grupo a magmagna iti sikigan ti Ice Palace. Baby sitterna na Nana Belen.
Pagamuan ta sinipatna manen ti abagak. “Alla, nalabasamon ti serkan, kunak itay nga agyanka iti makanawan a lane. Ita, intayo manen, a, manglikaw…” Kinusilapak.
“Kitaem ket awan sa parkinganen. Kinuna manen ni baket idi makalusotkami iti dupudop a pagserkan a pagbayadan iti thirty-five cents kada ulo.
Inwarasko ti panagkitak iti arubayan ti higante nga Aloha Stadium. Nagadun nga agpayso dagiti nakaparada a lugan. Kunam la no darat iti igid ti baybay ti karuayda no ar-arigen. Ken adu pay la ti kasla agpaparada nga agsangpet. Ket iti bandana sadiay, iti puon ti stadium, nakarangrangrang dagiti naipalawlaw a nadumaduma ti marisna a linong dagiti pagtagilakuan. Makita met dagiti kumunolkunol a tattao.
“Iparkingmo ditoyen,” kinuna ni baket idi awan mabirokanmi a parkingan iti asideg dagiti paglakuan. “No labasam pay la daytoy, maakoparton no madamdama…”
Imparkingko ti lugan iti abay ti poste ti silaw. Bimmaba ni baket.
“Daytanto poste ti pagilasinan iti nagparkingan,” nagsao manen. “laglagipem ti numero dayta poste.” Tinangadna.
“Ket dagitoy annakmo ngay?” impalagipko ta igay-atnan ti pumanaw.
Simmirip iti uneg sanak kinita. “Riingem koma idan ngem turturogda met.”
“Bantayak idan ta alistuam,” inkeddengko tapno al-alisto nga agsubli ket makaawidkami daras. Agur-uray daytay saritak. “Dimo baybayagen… ten minutes!”
Nagmurareg.
“Inkan…”
“Riingek la idan…”
“Saanen. Inka ketdin… alistuam. Ten minutes!”
“DON’T make noise, keep still…” kinusilapak ni Roy ta makadanag. Birokenna ti inana. Di pa unay nabayag a nakapanaw itay nakariing. Ti ket ngamin pigsa ti ungor ‘tay sal-it a motor ‘tay motorsiklo a limmabas.
“I like pipi…” kinunana idi agangay.
Dinarasko nga inlukat ti ridaw. Ngem nangemkemak idi taliawek ta mangrugin a mabasa ti pantalonna. Imbabak a sigud ti siper ti pagan-anayna. Imsiag ti isbona ket uray la naparsiakan ti bakrang ti karro a nakaparking iti abaymi. Idi makaisbo, nadlawko a bimmaba ti tinted a sarming ti kaabaymi a karro. Naikuadro ti lumakayen a singkit a nakasaklot iti periodiko. Inisemak ngem kinusilapannak. Masdaawak ngamin no ania a panunot ti adda kadaytoy nga ubing ta sana la ibaga a makaisbo no dinan mateppelan.
“Keep still!” binugkawak manen ni Roy ta paikkatna ti nabasa a pantalonna. Awan met ngarud ti naitugot a pagsukatanna. Binaybay-ak. Nagkudagkudag. Nakugtaranna ti adina ket nagriing sa nagrungaab a dagus. Imbag koma no dina ikiraud a kasla masinsinit. Pinidutko ti ibadbaddek ni Roy a bote a pagsusuanna. Adda pay bassit nagyanna ta teddana itay. Sinaklotko sako impasakmol ti mungay ti bote. Nagtalna. Ngem apagkimat la a sinultopna ti nagyan sa nagrungaab manen. Nakarkaron. Agsawangsawang. Kumitkitaak iti mabalin nga ipakan kenkuana iti uneg ti lugan ngem awan. Linukatak ti estereo ti lugan ta bareng maay-ayo iti tokar kunak ngem awan latta.
Inruarko. Ngem arigna apagbaddekko laeng iti semento idi kellaat a nagsardeng ti tokar manipud iti estereo. Simmiripak iti uneg. Nakitak nga mulmulmulan ni Roy ti pagpusiposan ti volume ti estereo. Pinungtilna! Simmilap ti nagkitaak iti barok. Rinabsutko ti mulmulmulanna sako pinanalpaak ti patongna.
Ita, duadan nga agrungrungaab. Diak ammon ni sinno ti sanguek. Shit! Inruarko ida ngem dida agtalna. Sangkakitadakamin dagiti aglabas. Umis-isem ti dadduma. Maas-asian ti langa dagiti dadduma. Aggiinnarasaas met dagiti dadduma a kadaraan. Kaluksawkon dagiti ubbing. Kagurakon ti Swap Meet!
Nalagipko a nalakada a maturog no agluganda. Kasta unay ikkis ni Rodel iti panangiparautko iti car-seatna. Naglikawlikawkami iti arubayan ti stadium. Namin-adu. Ngem dida agsardeng a nagsangit. Birokenda ti inada. Nagsublikami iti nagparkinganmi itay ngem naakoparen. Awan metten bakante iti asideg wenno lawlaw ti poste. No pumanawkami ditoy, dinakamton mabirokan ni baket. Awan met laengen. Nasurok maysa nga orasnan! Ten minutes kunak itay…..
Naguraykami bareng adda rumuar a nagparking. Ngem awan. Idi diakon maanusan ti sangsangit dagiti ubbing, napanak nagparking iti bakante a parkingan iti asideg ti nagserkanmi itay.
Inruarko ti stroller ni Rodel. Mapanmi biroken ti inada tapno ammona ti nagparkinganmi. Idi addakamin iti napilapila a paglakuan, kasta unay metten talna dagiti ubbing a taliaw a taliaw. Kayat payen ni Roy ti tumaray nga umuna ngem kasla angkla ti imak a mangtengtengngel kenkuana.
Kastoy gayam ti Swap Meet. Tallo dagiti linia a paglakuan a nanglikmut iti puon ti stadium. Napalalo a tattao. Kasano koma a mabirokanmi ni baket? Dandani awan pagnaan.
Adda amin a langa ti lako: Manipud brand new nga appliances agingga iti aglatlatin a ramit ti mekaniko. Naruay ti lupot ken adda amin dagiti dagiti kangrunaan a ramit iti inaldaw-aldaw. Baro wenno naaramaten. Nalagipko nga adu ti agaw-awid sadiay Filipinas a ditoy ti paggatanganda iti yawidda. Agpayso ngata a nalaka ti presioda?
Immasidegak iti paglakuan ti nateng idi nakitak ti presko a reppet ti nabubun-as a sitaw. “Cam’on,” impasabat ti bumaketen nga aglako. “pick your choice. They are all new…” impasaksakna ti Inglesna.
“Mano daytoy ‘nang?” pinidutko ti sangakerker a sitaw.
“Ah, two dalla fifty!”
“Ania?” nakigtotak.
Nagtung-ed. “These coming from Waianae not Maui. Fresh… huh?”
Nagwingiwingak a timmallikud. Pagamuan la ta agunget ti aglako. “Pay that kind… my tomato, oh, my tomato!” kinuna daytoy nga inriaw.
Nasdaawak. Itudtudo ti aglako ni Roy iti abayko. Kinitak ti barok. Agsinsin dagiti imana iti narimrim-iten a naluom a kamatis!
“That is… seventy five cents… for one!”
Nangemkemak. “One fifty? Nagnginan!”
NADARIPESPESAKON iti ling-et ngem saan a bannog no di ket danag. Nasuroken a trenta minutos a birbirokek ni Roy! Ginalpitko ngamin itay nakaburak manen iti sarming a lako. Nagibit sa timmaray ngem diak nakamatan ta idurduronko ni Rodel iti strollerna. Namindua ngata a nalikawko ti stadium ta pakapamindua a malabasakon daytoy nakaburakanna iti sarming. Napalalo ti danagko.
Pinagsardengko ti security detail a nakalugan iti golf cart. Inkamangko ti problemak. Imbagak ti tawen, tayag, maris ti aruaten ken nagan ti barok. Idi ibagana a yawagda iti public address system ti stadium, impakaasik metten a yawagda ti nagan ni baket tapno agkitakami iti ruangan ti Pear Harbor Side Confort Room ti stadium.
Madamdama pay, mangmangngegkon ti waragawag ti pannakapukaw ti barok. Ket no adda man makasarak, ipanda iti Pearl Harbor Side CR ti stadium. Kasta met ti nagan ni baket ken ti lugar a pagkitaanmi.
Diak makaidna nga agur-uray iti sumangpet a makabirok ken Roy wenno iti panagparang ni baket. Diak payen maikaskaso ti ibit ni Rodel a nakaparaut iti strollerna. Kayatna ti bumaba ngem amangan no agpukaw met. Danag ken pungtot ti agar-ari iti isipko. No saan koma a ti Swapswap meet ni baket, adayo koma a mapasamak ti kastoy a buong ti ulo! Sal-it…..
Di mabayag, kasla naitag-ay ti dakkel a bato a mangpanpandag kaniak idi makitak a sumungsungad ni baket a kibinna ni Roy! Dilpadilpatan ti barok ti ice cream nga iggemna. Naragsakanak. Ngem makapungtot ti langa ni baket. Kumaramut dagiti kusilapna. Imbes koma a siak ti makapungtot!
“’Pay a binaybay-am ‘toy ubing nga agmaymaysa?” impasabatna. Uray la agsabat dagiti gabgabutanna a kidayna.
Immulo ti darak. “Ket sika ketdin, napnapanam?” imbugkawko nga imbales.
Saan a naguni. Nagrukob sana binisito ni Rodel iti strollerna.
Inasitgak ni Roy tapno ubbaek koma nga iliwen ngem timmaray a nangkarab-as iti inana. Nakita ni Rodel ti ice cream ket nagibit idi saan a padilpatan ti kakaenna.
“’Nia’t nagatangmo ngay?” inamadko ken baket idi dinak pagunian idi mapankamin iti nagparkingak. Naulimek a mangkibkibin ken ni Roy.
“Daytoy…” masadsadut a simmungbat. Winagwagna ti bassit a plastic bag nga iggemna.
“’Nia dayta?”
“Polo shirtmo… ‘Pay a binaybay-am ‘toy ubing?”
“Diak binaybay-an. Intarayannak.” Maluksawak manen.
“Sinipatmo kano ‘gamin… ‘bag la ketdin ta nalabasak piman nga agsangsangit iti puon ti algarrubo.” Inubbana ni Roy sana binisito. Rinakep met ti ubing ti tengnged ti inana a kasla nabayag a dida nagkita.
“Dimo ngamin galpiten no…”
“Gagangay ti ubing, a, nga ‘wan pay nakemna…” inyagawna.
“Ngem sobra unayen. Nagubingak met ngem saan a kasta!”
“Hussss…” naglibbi.
Nagibit ni Rodel nga idurduronko iti stroller. Inadawko sako inubba ngem dinak kayat. Ni inana ti kayatna a papanan. Nagkudagkudag.
“Kitaem, didaka kayaten ta saksaktam met ‘gamin ida!” Naglua ni baket. Ita la a nakitak a naglua sipud pay nagdennakami!
Bigla a nagkudag manen ni Rodel. Nakusayanna ti pus-ongko. Kasla nagkuy-os ti angesko. Paunayen ta… Linapdak ti imak!
Aglulua latta ni baket. Sinallabayko. Inkarik iti unegko a bay-ak ti bisiona a managSwap-Meet ngem inkarik met a pungtilen dagiti rumusrusing a nalaad nga ugali dagitoy ubbingmi! # # #

*Naipablaak iti Bannawag, Setiembre 20, 1993

0 Comments:

Post a Comment

<< Home